Micro Fouten, Macro Groeien
Bijgewerkt op: 6 dagen geleden
Wat je brein doet met fouten en wat dat betekent voor groei (in teams).
Iedereen maakt fouten. In je werk, in gesprekken, in plannen die nét anders lopen dan gedacht. Op dat moment kan je brein veel leren. In dat korte oeps-moment vergelijkt het wat je verwachtte met wat er gebeurde. Of je daar iets van leert, hangt mede af van je mindset. Een growth mindset helpt je om nieuwsgierig te blijven en te onderzoeken wat er misging.
Wat een growth mindset doet in je brein bij fouten
Wanneer je een fout maakt, activeert je brein direct de gebieden die te maken hebben met aandacht en leren. Dat minieme moment van verwarring is eigenlijk een kans: je hersenen registreren het verschil tussen verwachting en werkelijkheid. Onderzoek laat zien dat mensen met een lerende houding, ofwel een growth mindset, daar anders op reageren. Ze blijven nieuwsgierig en actief. Mensen met een meer vaste manier van denken (fixed mindset) haken eerder af of gaan de fout uit de weg.
Onderzoek met EEG-metingen laat dat verschil zien. Carol Dweck en collega's (Mangels e.a.) zagen dat mensen met een meer vaste mindset minder aandacht gaven aan de feedback die liet zien wat het goede antwoord was. Bij een herkansing verbeterden ze hun fouten minder vaak. Jason Moser en collega's vonden dat mensen met een growth mindset na een fout meer bewuste aandacht aan die fout gaven, en daarna beter herstelden. Het moment waarop je brein het verschil tussen verwachting en werkelijkheid registreert, is een belangrijk onderdeel van leren. Wat je daarna met die fout doet, maakt het verschil.
Ons brein heeft die foutenmarge juist nodig: het leert van verschillen tussen wat we verwachten en wat er daadwerkelijk gebeurt.
Het onderzoek naar mindset en het brein is nog volop in ontwikkeling. Een recent overzicht van vijftien studies (Zeng, 2025) laat zien dat de uitkomsten niet altijd hetzelfde zijn. Wat opvalt: je mindset lijkt niet te bepalen óf je brein een fout opmerkt. Het verschil zit eerder in hoeveel aandacht je aan de fout geeft.
Fouten als brandstof voor groei
Stel: een collega vergeet een rapport te versturen. Even voelbaar ongemak, maar daarna een gesprek: wat ging er mis, wat helpt de volgende keer? Eén kleine fout levert misschien wel drie verbeteringen op. Niet omdat alles ineens perfect moet, maar omdat ontwikkeling dan de kans krijgt. Een growth mindset betekent dat je fouten ziet als brandstof om beter te worden. Het gaat niet over perfectie, maar over leren, verbeteren en groeien. Je gelooft in 'de mens in ontwikkeling en fouten maken hoort daarbij'.
Die houding helpt je om van een fout een volgende stap te maken.
Een beetje spanning helpt
Van fouten leren kan spanning oproepen. Dat is normaal: je lichaam reageert op iets dat belangrijk voor je is. Alia Crum noemt dit een stress-is-enhancing mindset: de overtuiging dat een stressrespons je kan helpen om te focussen en te leren, in plaats van je te blokkeren. Denk je "deze spanning helpt me om te groeien" in plaats van "ik moet dit vermijden", dan voel je meer ruimte om fouten te delen, feedback te ontvangen en echt te leren. Zo kun je beter omgaan met uitdagingen en blijf je je ontwikkelen.
Foute Vrijdag
Creëer een teamcultuur waarin fouten bespreekbaar zijn. Zo kun je samen leren van fouten. Plan bijvoorbeeld een korte Foute Vrijdag: tien minuten waarin iedereen deelt wat niet werkte, wat daarvan te leren viel en wat de volgende stap wordt. Gebruik taal die vooruithelpt. Zeg: “Mooi inzicht, dat heb je goed opgelost!" en "Wat probeer je volgende week?” in plaats van “Hoe kon dit gebeuren?” Dat is de kracht van groeitaal en dat kun je leren toepassen. Je kunt natuurlijk ook andere leuke titels bedenken. Klanten van mij gebruiken ook 'Fouten Festival' of 'Groei & Bloei sessie'.
Je groeit niet door alles meteen goed te doen, maar door te leren van wat misgaat.
Drie stappen naar beter samen leren van fouten
1. Doe het stap voor stap
Kies één moment per week waarop jij of je team kort terugkijkt: wat ging er anders dan gepland, en wat nemen we mee?
2. Vraag door op leren
Sluit de week bijvoorbeeld af met het beantwoorden van vragen als:
“Wat hebben we deze week ontdekt dat we willen vasthouden?”
"Welke inzichten kregen we toen het anders liep dan verwacht?"
3. Geef zelf het goede voorbeeld
Benoem één van je eigen fouten en wat je ervan geleerd hebt. Daarmee normaliseer je leren en verlaag je de drempel voor anderen.
Samen meer leren over growth mindset
Als growth mindset expert, trainer en spreker help ik, Saskia Verhaeren van Groeibrein, teams en organisaties om leren, feedback en experimenteren onderdeel te maken van het dagelijks werk. Ik laat zien hoe je als team beter kunt omgaan met fouten, spanning kunt benutten en groei zichtbaar maakt in de praktijk. Bekijk de eerdere klanten van Groeibrein en de reviews of de klantcase van o.a. Yakult.
Opmerkingen