Groeigericht leiderschap

Saskia Verhaeren, Groeibrein

10 mrt 2023

5 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 22 sep

Groei stimuleert groei. Mindsets zijn besmettelijk: via je sociale brein verspreidt fixed of growth denken zich door je organisatie, en leidinggevenden spelen daarin een sleutelrol. Ontdek hier hoe je dat aanstuurt.

Fouten die afgeschoven worden, weinig betrokkenheid, negatieve taal die met een sneeuwbaleffect door teams gaat, stickers die op collega's worden geplakt (naar gender, cultuur, achtergrond, leeftijd... vul maar in), ontwikkelingen die stagneren en een onveilig leerklimaat.

Soms is het minder heftig: mensen zijn te aardig voor elkaar en houden oprechte feedback liever binnen. Of ze blijven het liefst bij het vertrouwde en zoomen uit zodra het ergens spannend wordt. Heftig of subtiel, in beide gevallen zit er een mindset achter, en taal laat dat duidelijk zien.

Groeigericht leiderschap training met groeimindset uitleg door Saskia Verhaeren van Groeibrein die een bril uitdeelt.

Vaste uitspraken voeren de boventoon, waarbij de focus vooral ligt op wat niet kan en hoe het vroeger was. We verlammen elkaar met fixed mindsets. Helaas roept taal vanuit deze vaste overtuigingen ook weer andere fixed uitspraken op. Herken je dit soort zinnen? Misschien heb je het zelf ook wel eens gezegd.

"Vroeger was alles beter."
"We doen het al jaren zo."
"Dat gaat je toch nooit lukken."
"Daar ben jij toch niet voor opgeleid?"
"Als het misgaat is het jouw schuld."
"Met die feedback ga ik echt niks doen."
"Als de target niet gehaald wordt gaan er koppen rollen!"

Het zijn woorden die als gif door je teams of zelfs een hele organisatie kunnen heenvloeien.

Misschien krijg je nu de kriebels. Het is niet echt verrijkend om dit te lezen maar gelukkig is er ook een andere manier. Er zijn ook woorden en daden die je motiveren, uitdagen en aanmoedigen. Die verbinden, verrijken en helpen groeien en waarvan je iedere keer weer wat kunt leren. Taal is een krachtig signaal van je mindset, maar het is niet het enige dat meespeelt.

Fixed en growth mindset

Waar komen deze fixed uitspraken nu vandaan? Ze komen voort uit fixed mindset gedachten die mensen o.a. beperken in het aangaan van uitdagingen, samenwerking, innovatie, creativiteit en betrokkenheid. Het roept vaak een stress-respons op. Grondlegger prof. C.S. Dweck omschrijft mindset als:

'De overtuiging die je hebt over intelligentie, persoonlijkheid, skills en de veranderbaarheid daarvan.'

Een overzicht van de fixed en growth mindset van Dweck. Het verschil tussen de vaste en groeimindset in beeld gebracht door Groeibrein.

Het is een set van gedachten waarmee je naar jezelf en anderen kijkt. Ze omschrijft de fixed en growth mindset: bij een fixed mindset geloof je niet in die veranderbaarheid, bij een growth mindset, de mindset waarmee we geboren worden, wel. Door opvoeding, onderwijs en ervaringen kun je in de loop der jaren meer naar fixed neigen. Veel mensen denken dat ze vanuit een growth mindset handelen, maar hebben in de praktijk moeite met verandering, schuiven fouten af, plakken zichzelf of anderen labels op, vergelijken zichzelf met anderen en ervaren feedback als aanval in plaats van leermoment.

Mindsets hebben impact

Mindsets zijn dus herkenbaar in je eigen denken en doen en in de dagelijkse interactie met anderen. Ze bepalen je keuzes, je verklaringen en je gedrag, en kunnen maken dat een persoon een bepaalde richting inslaat. Een organisatie-mindset die vooral fixed is, roept bij sommigen juist deze fixed mindset op en kan zelfs mensen die meer naar een growth mindset neigen richting vaste gedachten 'duwen'.

Mindsets kunnen op vele wijzen naar voren komen en zijn vooral zichtbaar bij:

een verandering die ervaren wordt (andere teamsamenstelling of afspraken, een strategiewijziging, procesverandering, mensen met een andere achtergrond, enz.)
hoe feedback wordt ervaren (ontvangen, vragen, geven)
hoe omgegaan wordt met tegenslag,
uitdagingen die op je pad komen.
fouten en falen van jezelf of anderen.
situaties waar extra inspanning of doorzetten gevraagd wordt of gebeurtenissen waarbij anderen succes hebben.

Dit uit zich niet alleen in wat je zegt, maar ook in wat je doet. Zegt een leidinggevende niets over geleerde lessen van eigen fouten maar verhult hij ze, dan biedt dat ook geen ruimte voor anderen. Vraagt een leidinggevende nooit specifiek om groeigerichte feedback, dan is de kans groot dat medewerkers dat ook niet doen.

Om plaats te maken voor groei, vooruitgang en veranderingen, moeten we dus met een open en groei-gerichte mindset communiceren. Dit geeft dynamiek en laat mensen en organisaties bloeien.

Dat deze mindsets zich zo verspreiden, komt doordat we een sociaal breinsysteem hebben waarmee we elkaar beïnvloeden en begrijpen.

Fixed mindset verspreidt zich via je sociale brein

Net als een verkoudheid merk je vaak pas dat je hem hebt opgelopen als hij zich al verspreid heeft. Een fixed organisatie-mindset is besmettelijk, omdat wij mensen bewust of onbewust met elkaar verbonden zijn door onder andere ons Social Brain System.

Hersenen in lampen zijn met elkaar verbonden zoals het Social Brain System | Groeibrein

Het Social Brain System zijn hersen-gebieden die betrokken zijn bij het leren en begrijpen van anderen, onderzocht door onder andere Matthew Lieberman en Giacomo Rizzolatti. Het gaat verder want zelfs onze overdrachts-stoffen (signaalstoffen) in ons zenuwstelsel beïnvloeden elkaar, zoals cortisol en testosteron.

Denk maar eens aan een hoop bravoure tot zelfs agressie wanneer voetbalsupporters bij elkaar komen. Testosteron werkt aanstekelijk. Op de werkvloer werkt dit net zo: irritatie of onrust in één team sijpelt vaak door naar de rest van de afdeling.

De kracht van groeigericht leiderschap

Gelukkig werkt dit ook andersom. Een groei gerichte organisatie-mindset roept groei gericht denken en handelen op. Leidinggevenden hebben hier ook invloed op.

Het mindset continuüm op een schaal van vast naar groeimindset. Een illustratie van Saskia Verhaeren van Groeibrein

Als leidinggevende kun je door eigen groeigericht handelen en spreken een inspirerende collega zijn en bijdragen aan zowel een individueel als collectief groei gericht denken. Ook hier doet ons sociale brein systeem zijn werk. Zo kun je samen dagelijks werken aan groei en ontwikkeling.

Groei inspireert tot groei. Positieve groeitaal geeft dopamine shotjes in het brein. Samen lerend aan de slag en met elkaar verbinden stimuleert de aanmaak van de signaalstoffen oxytocine en serotonine wat bijdraagt aan een betere, veilige en gelukkigere werkplek.

Hoe zet je dit als leidinggevende concreet in beweging?

Focus op leren en ontwikkelen.
Zelfontwikkeling gericht op groei.
Geef elkaar groeicomplimenten en stel ontwikkelgerichte vragen.
Normaliseer feedback geven, vragen en ontvangen.
Stimuleer van en met elkaar leren.
Maak fouten bespreekbaar en haal er (samen) lessen uit.
Deel én vier groeistappen, niet alleen eindresultaten.
Stimuleer ontwikkeling (budget, tijd, trainingsaanbod etc.)
Stimuleer vitaliteit op de werkvloer. Frisse hersenen hebben meer veranderkracht (zijn meer neuroplastisch) en vervallen minder snel in oude patronen.
Leidinggevenden als rolmodel (door zelf- en leiderschapsontwikkeling).
Vergelijk groei van teams niet met elkaar, maar reflecteer juist op persoonlijke groei.

Groeigericht leidinggeven in de organisatie

Wil je medewerkers aanzetten tot groei? Leidinggevenden spelen daarin een sleutelrol. Ik zie het iedere training weer gebeuren: een team verandert zodra de leidinggevende verandert. Groeigericht leiderschap begint bij hoe zij zelf denken, spreken en handelen, en dat werkt aanstekelijk. Neem contact op of bekijk het aanbod via onderstaande knoppen.

Ook bij CurTec zette ik groeigericht leiderschap in, van directie tot inpakker. Die klantcase komt, net als die van Yakult Europe, binnenkort online. Wil je 'm als eerste ontvangen, neem dan contact op.